[ علمه ] و [ ولايته ] به قاضى و در [ به ] به حق و در [ مكانها ] به ولايت راجع است . قوله : و ليس له طلب البيّنة : ضمير در [ له ] به قاضى عائد است . قوله : مع فقدها قطعا : يعنى با فقد بيّنه . قوله : و ان قصد دفع التهمه : ضمير در [ قصد ] بقاضى راجع است و منظور اين است كه قصد قاضى از خواستن بيّنه اين است كه مردم نگويند وى با مدعى تبانى نموده كه حكم بر عليه خصم او كند زيرا در غير اين صورت بايد از او بيّنه مىخواست . قوله : و المراد بعلمه هنا : يعنى در باب قضاء . قوله : خطّه به : يعنى خط قاضى به حق . قوله : شهد عنده عدلان بحكمه به : ضمير در [ عنده ] و [ بحكمه ] بقاضى و در [ به ] به حق عائد است . قوله : كما لو شهدا بذلك عند غيره : مشار اليه [ ذلك ] حكم اين قاضى و ضمير در [ غيره ] به هذا القاضى راجعست . قوله : و وجه المنع امكان رجوعه : ضمير در [ رجوعه ] به قاضى عود مىكند و مقصود از اين عبارت آن است كه وقتى گفتيم اقوى جواز قضاء است معلوم مىشود كه در مقابل احتمال منع نيز هست كه وجهش آن است كه ذكر شد . قوله : لانّه فعله : ضمير در [ لانه ] به حكم و در [ فعله ] به قاضى راجع است . قوله : عند الحاكم على حكم غيره : يعنى غير اين حاكم .